To nie musiało tak wyglądać.
W środę 5 sierpnia około godziny 2:35 czasu wschodniego (EDT) górny stopień rakiety uderzy w powierzchnię Księżyca. Uderzenie pozostawi krater o szerokości około 89 stóp (około 27 metrów). Mówimy o odrzuconym drugim etapie Falcona 9, który przez 18 miesięcy dryfował nad Ziemią. Teraz zaczyna swój upadek.
Dlaczego nastąpiły tak drastyczne zmiany?
Wystrzelenie odbyło się w styczniu 2025 r. i wyniosło na orbitę dwa prywatne lądowniki automatyczne. Blue Ghost firmy Firefly Aerospace pomyślnie wylądował na powierzchni. Jego brat, urządzenie Resilience firmy ispace, rozbił się podczas lądowania. Aby dostarczyć sondy tak daleko, rakieta zużyła prawie całe paliwo. W rezultacie na scenie nie pozostał żaden utleniacz do niezależnej deorbitacji.
Zazwyczaj SpaceX spala obudowy rakiet w atmosferze. Jest to standardowa procedura. Jednak misja ta wymagała trajektorii transferu dużej energii. Po prostu zabrakło paliwa na kontrolowany powrót. Dlatego też scena pozostawiona została na silnie eliptycznej orbicie Ziemi, przecinającej orbitę Księżyca.
Benjamin Fernando z Los Alamos National Laboratory badał trajektorię. Rakieta została „porzucona” na tej przecinającej orbicie i pozostawała tam przez sześć miesięcy, po czym przejęła kontrolę grawitacja.
Jak siły słoneczne zmieniły ścieżkę śmieci kosmicznych
Rzeczniczka SpaceX Julianna Sheiman skomentowała sytuację. Wyjaśniła, że początkowy manewr zapewnił przestrzeganie protokołów bezpieczeństwa, ale nie pozwolił na określenie położenia wraku. Dalszy ruch został zdeterminowany siłami natury.
„Zasadniczo istniała kombinacja aktywności słonecznej i sił grawitacyjnych, które umieściły obiekt na kursie kolizyjnym z Księżycem” – powiedział Sheiman na konferencji prasowej 3 sierpnia.
To nie pierwszy raz, kiedy sztuczny obiekt uderza w powierzchnię Księżyca. Trzecie stopnie rakiety Saturn V należącej do NASA uderzyły w powierzchnię Księżyca podczas kilku misji Apollo. Nie leciały celowo w stronę Księżyca, ale się rozbiły. Niedawno, w marcu 2022 r., nieznany stopień rakiety uderzył w bok Księżyca, pozostawiając dziwny podwójny krater. Eksperci wciąż nie osiągnęli konsensusu co do tego, co dokładnie uderzyło.
Tym razem jednak obiekt został rozliczony i zidentyfikowany. Społeczność naukowa uważnie monitoruje rozwój sytuacji.
Testowanie systemów wykrywania uderzeń Księżyca
Dlaczego naukowcy interesują się wpływem kawałka metalu na Księżyc?
Kolizja stanowi ważny wskaźnik danych. Pomaga testować systemy wykrywania błysku pod kątem zdarzeń uderzeniowych. Rozbłyski te można śledzić za pomocą czujników sejsmicznych. Zrozumienie takich zdarzeń ma kluczowe znaczenie dla przyszłego bezpieczeństwa.
„Daje to możliwość przetestowania łączy do transmisji danych… i lepszego zrozumienia wieloczynnikowych zagrożeń stwarzanych dla przyszłej infrastruktury księżycowej” – napisał Fernando.
Ta infrastruktura już się tworzy. Program NASA Artemis ma na celu utworzenie bazy w pobliżu południowego bieguna Księżyca. Planuje się, że astronauci pozostaną tam na stałe. Śmieci kosmiczne stanowią realne zagrożenie. Nie tylko z kamieni, ale także ze sztucznych śmieci.
Uderzenie nastąpi po słonecznej stronie. Większość ludzi tego nie zobaczy. Chmura wyrzutowa (ejecta) może być zauważalna dla posiadaczy potężnych teleskopów. Jednak dane zebrane bezpośrednio w wyniku uderzenia są ważniejsze niż obserwacja wizualna.
Przyszłe metody usuwania rakiet w misjach wysokoenergetycznych
SpaceX jest świadome problemu. Sheiman zauważył, że firma współpracuje z NASA w celu znalezienia lepszych metod utylizacji.
„Jaka jest najlepsza przyszła ścieżka utylizacji misji wysokoenergetycznych w układzie Słońce-Ziemia-Księżyc?” – zadała pytanie.
Zarządzanie misjami wymagającymi dużej energii jest trudne. Nie możesz ich po prostu wrzucić z powrotem na Ziemię. Musimy ich odesłać. Na stabilną orbitę, która nie będzie zakłócać operacji księżycowych.
Tymczasem stopień Falcona 9 spada tam, gdzie wskazuje jego trajektoria. Uzupełni listę śladów działalności człowieka na Księżycu. Tym razem jest to drobne. Sprawa ta uwypukla jednak rosnący problem.
Wystrzeliwujemy w przestrzeń kosmiczną coraz więcej obiektów. I pozostają tam na długo. Sposób, w jaki poradzimy sobie z tymi gruzami, decyduje o tym, jak bezpieczny będzie Księżyc. I ostatecznie, jak bezpieczny będzie nasz powrót.
Rakieta spada. Powstaje krater. Dane napływają. Inżynierowie zaczynają opracowywać lepszy sposób na pozbycie się tego następnym razem.
