Ariel Waldman staat alleen op een rots.
Het lijkt op de Rode Planeet.
Steenscherven. Onvruchtbaar vuil. Grillige pieken met strepen van ijs erboven. De zon hangt ver weg, bleek achter een nevel. Ze glimlacht. Ze is op Antarctica.
Met name de droge valleien. Bruine aarde gevangen tussen oude gletsjers. In haar nieuwe PBS-docuseerie Life Unearthed beargumenteert ze een stoutmoedig punt: de aarde is vreemder, vreemder dan we toegeven.
Niet omdat het uit de ruimte komt.
Maar omdat we het meeste niet kunnen zien.
De verborgen jungle
Waldman werkte samen met een bodemkundig team in het zuiden.
Ze heeft de spullen meegenomen.
microscopen. Macrosondelenzen voor diepe velden. Een drone. Camerabeugels die de zwaartekracht trotseren. Ze filmde de ‘onbezongen’ dieren in het wild. Ze filmde zichzelf terwijl ze het werk deed. Het resultaat is een registratie van een ecosysteem dat zichzelf, soms met geweld, uiteen scheurt als gevolg van de klimaatverandering.
De reis strekt zich uit van de Antarctische valleien tot de drassige Noord-Amerikaanse prairies. Ze laat ons de onzichtbare architecten zien: nematoden. Radderdiertjes. Beerdiertjes. Kleine beestjes die de grond voeden terwijl ze zich in het volle zicht verstoppen.
Had ze een bemanning voor de Antarctica-etappe?
Nee.
Ze heeft het allemaal solo opgenomen.
Waarom naar beneden kijken?
Terug in haar kantoor in San Francisco. Omgeven door kasten van glas en metaal.
Waldman legt de urgentie uit. Ze wil deze omgevingen vastleggen voordat ze verdwijnen. “Als je de droge valleien wilt filmen, heb je een microscoop nodig”, zei ze. Zonder is er niets te zien. De prairies zijn hetzelfde. De biomassa staat niet bovenaan. Het zit in de modder hieronder.
Ze fungeert als curator voor de San Francisco Microscopical Society. Haar doel is eenvoudig maar radicaal.
Kijk net zo vaak naar het vuil als je naar de lucht staart.
Ze denkt na over het leven op andere manen. Onze beste keuze? Het zal microscopisch klein zijn. In Life Unearthed zien we tardigrades – waterberen. Opgezwollen benen wiebelen onder de lens. Ze botsen tegen plantencellen. Ze overleven de bevriezing van Antarctica. Ze overleven het vacuüm van de ruimte.
Wie houdt er niet van een ruimteschildpad die onder een lens past? 🐻
Ze zijn het bewijs. Personages van buiten onze atmosfeer bevinden zich misschien al hier, verstopt in de grond.
Het onzichtbare ontwerpen
We ontmoetten elkaar toen ze met NASA aan Spacehack werkte. Burgers verbinden met ruimtevaartprojecten. Ze introduceerde CubeSat: doe-het-zelf-satellieten gelanceerd door enthousiastelingen. Later richtte ze Science Hack Day op. Wereldwijde samenwerkingen voor code en data.
We werden vrienden.
Ik zag haar de dag voordat ze naar de paal vloog. Ze was in paniek.
Hoe verpak je microscopen voor Antarctica?
Ze is geen academisch onderzoeker van opleiding. Haar achtergrond is grafisch ontwerp.
Dat verandert alles.
Ze wil niet alleen gegevens. Ze wil dat mensen het zien. Ze wil dat je een goedkope lens koopt. Om ‘dingen eronder te gooien’. Wanneer je het leven in zijn volle diversiteit ziet, wordt de drang om het te beschermen natuurlijk. Wat je niet kunt zien, kun je niet opslaan.
Schaal is belangrijk
Denk aan de Eshort Powers of Ten uit 1977. Inzoomen. Uitzoomen.
Waldman gelooft dat schaal de manier is waarop we onze plaats vinden. Drones voor de lucht. Microscopen voor de bodem. Bij het jagen op prairiekreeften? Een camera aan een draad. Door verstopte leidingkabels naar ondergrondse holen kronkelen.
‘We zijn allebei heel klein en heel groot,’ mijmerde ze.
Hangt ervan af waar je staat.
Technologie onthult de waarheid. Zonder dit is het grootste deel van het leven onzichtbaar. Life Unearthed eindigt zonder boog. Gewoon een suggestie. Pak de lens op. Kijk naar beneden.
De wereld onder je voeten wacht.
