Er bestaan momenteel vier nieuwe kameleons, en ze leven nergens anders op aarde.
Ze bewonen de geïsoleerde regenwouden van Mozambique. Deze bossen liggen hoog op granieten bergen. De savanne beneden is droog. De pieken niet. Ze vangen wolken. Ze vangen regen op. Het resultaat is een koel, vochtig ecosysteem verborgen boven de nevel.
Deze isolatie is de sleutel. Het creëert wat wetenschappers ‘luchteilanden’ noemen. Elke piek is een aparte wereld.
Nieuwe onderzoeken bevestigen dat elk van deze bergen een unieke kameleonsoort herbergt. Ze maken deel uit van het geslacht Sylvan Chameleon, Nadzikambia. Vier hiervan zijn nieuw voor de wetenschap.
Hoe DNA cryptische kameleonsoorten onthulde
De betrokken wetenschappers zijn professor Krystal A. Tolley van de North-West University en Dr. Werner Conradie van het Iziko South African Museum. Ze beschreven deze dieren in het tijdschrift Vertebrate Zoology.
Vóór deze studie waren de bergen in het noorden van Mozambique slecht in kaart gebracht. Zelfs afgelegen Afrikaanse landschappen hadden betere gegevens. Waarom de kloof? Logistiek. Gevaar. Gebrek aan financiering.
Tolley en Conradie wilden weten of er in deze bossen verschillende soorten reptielen voorkomen. Ze vermoedden dat de scheiding op de lange termijn de evolutie had aangedreven. De tijd is een krachtige duiker.
Ze reisden naar de toppen. Ze verzamelden monsters. Ze maten lichamen. Toen kwam het laboratoriumwerk.
Ze gebruikten het General Lineage Species Concept. Bij deze methode wordt gekeken naar meerdere bewijslijnen. Niet alleen uiterlijk. DNA is hier belangrijker.
Ze hebben vier genen van de kameleons gesequenced. Ze vergeleken de genetische patronen. De resultaten waren duidelijk.
Op het eerste gezicht lijken de hagedissen op elkaar. Groente. Geschubd. Camouflagemeesters. Hun genen vertellen een ander verhaal. Een fylogenetische boom, gereconstrueerd op basis van dit DNA, groepeerde de dieren strikt per berg.
Kameleons van Mount Namuli broeden niet met die van Mount Chiperone. Ze hebben zich al miljoenen jaren niet meer vermengd. Gelijkenis is hier een illusie. Het weerspiegelt aanpassing aan vergelijkbare omgevingen, niet gedeelde afkomst.
“Op dezelfde manier zijn Afrikaanse en Aziatische olifanten… verschillende soorten die vergelijkbare lichaamsvormen hebben ontwikkeld voor een vergelijkbare levensstijl.”
– Dr. Werner Conradie
De namen achter de nieuwe ontdekkingen
De naamgevingsconventie is opzettelijk. Het eert mensen. Het signaleert gevaar. Het verbindt de lokale cultuur met de mondiale wetenschap.
Nadzikambia goodallae woont op de berg Ribáuè. Het eert Jane Goodall. Haar werk met chimpansees veranderde de manier waarop we naar diergedrag kijken. Het inspireerde ook tot mondiaal natuurbehoud.
Goodall bracht tientallen jaren door in de bossen voordat ze een beroemdheid werd. Ze keek naar het leven. Ze documenteerde ecosystemen. Ze zag hoe soorten met elkaar omgaan.
Anna Rathmann, uitvoerend directeur van het Jane Goodalls Institute USA, noemde de naamgeving een ‘passend eerbetoon’. Het benadrukt de noodzaak om deze bossen te beschermen. Voor iedereen. Inclusief wij.
Nadzikambia franklinae komt van de berg Namuli. Het heet Rosalind Franklin. Ze hielp bij het bepalen van de structuur van DNA. Zonder haar werk zouden de genetische methoden die worden gebruikt om deze cryptische soorten te ontdekken misschien niet bestaan. Wetenschap bouwt voort op eerdere wetenschap.
Nadzikambia evanescens komt van de berg Inago. Evanescens betekent ‘verdwijnen’. De naam is een waarschuwing. Het leefgebied krimpt. Deze soorten zouden kunnen verdwijnen voordat we ze zelfs maar vinden.
De vierde soort is Nadzikambia nubila. Gevonden op Mount Chiperone, naast een beekje. De naam verwijst naar de “Ciperoni.” De lokale bevolking gebruikt deze term voor de dikke bewolking die orografische regenval veroorzaakt. Vochtige lucht stijgt over de berg. Het koelt af. Het regent. Nubilus is Latijn voor bewolkt. De naam beschrijft het weer dat het bos levend houdt.
Waarom gemeenschapsbescherming Sky Island-soorten redt
Tropische bossen verdwijnen wereldwijd. Afrika is geen uitzondering. De landbouw maakt land vrij. Bossen branden.
De luchteilanden van Mozambique zijn klein. Ze zijn kwetsbaar. Eén fout vernietigt een unieke afstamming.
Maar deze studie biedt een ander pad. Maatschappelijke betrokkenheid werkt.
Mount Chiperone is heilig voor de lokale bevolking. Culturele overtuigingen beschermen de flora en fauna. Respect voor het land houdt het in stand.
Op Mount Mabu heeft meer dan tien jaar gemeenschapsgericht natuurbehoud het bos in stand gehouden. Deze twee pieken bevatten tijdens het onderzoek de meest intacte habitats.
Is natuurbehoud in strijd met levensonderhoud? Niet altijd. Als bewoners steun krijgen. Wanneer culturele waarden aansluiten bij milieudoelstellingen. Iedereen profiteert.
Geïsoleerde ecosystemen gedijen als de lokale bevolking belang heeft bij de bescherming ervan. Het gaat niet alleen om het redden van dieren. Het gaat om het redden van de omstandigheden die hen in staat stellen te overleven.
De vier nieuwe kameleons zijn echt. Ze zijn verborgen. Ze zijn in gevaar. Maar ze zijn ook het bewijs dat zorgvuldige studie en lokaal beheer zeldzame dingen in leven kunnen houden.
De bossen blijven. De bergen staan. Maar hoe lang?
Het antwoord hangt af van wat er daarna gebeurt.
