Het is zeldzaam. Het is dodelijk. En op dit moment is het op een schip.
De MV Hondius, een expeditiekruiser in de Zuid-Atlantische Oceaan, bevindt zich op het terrein van een ongebruikelijke gezondheidscrisis. Drie passagiers zijn dood. Anderen zijn ziek. De dader? Andesvirus, een specifieke stam van het hantavirus.
De meeste hantavirussen hechten zich aan hun knaagdiergastheren. Ze willen geen mensen. Maar deze is anders. Het kan tussen mensen springen. Niet door een toevallige hoest aan de overkant van de straat. Door nauw contact. Lichamelijke vloeistoffen. Het soort intimiteit dat je deelt met een familielid in een klein huisje.
Mondiale gezondheidsfunctionarissen houden de situatie nauwlettend in de gaten.
Niet je gemiddelde bug
Hantavirus is niet één ding. Het is een gezin.
In Amerika veroorzaakt het het hantavirus-pulmonaal syndroom (HPS) – longfalen, hoge koorts en de dood als het niet wordt behandeld. In Azië, Afrika en Europa veroorzaakt het meestal hemorragische koorts met renaal syndroom (HFRS) – nierschade en bloedingen. De VS hebben hun eigen schurken: het Sin Nombre-virus in het Westen, het New York-virus in het Oosten. Het sterftecijfer voor HPS is steil. Ongeveer 40% voor ernstige gevallen.
Wie draagt het? Kleine knaagdieren.
Je raakt besmet door ze aan te raken. Eten wat ze aanraakten. Ademlucht dik van hun opgedroogde urine of uitwerpselenstof. Dat laatste gebeurt als je in een rommelige schuur opveegt. Het is een aerosolprobleem. Tot nu toe waren mensen meestal een doodlopende weg voor het virus. Doodlopende wegen die het af en toe doorgeven, ja, maar zelden genoeg om golven te veroorzaken.
Het Andesvirus maakt golven.
Waarom cruiseschepen?
Ruimte.
Besloten ruimtes versnellen de transmissie. Op de Hondius deelden zieke passagiers waarschijnlijk hutten met familie. Nabijheid. Gedeelde lucht. Gedeelde handdoeken.
Verwar dit niet met griep of SARS-CoV-2.
Mazelen vliegen door de lucht. Het springt door ventilatieschachten. Andes-virus niet. Het is niet in dezelfde zin in de lucht. Het reproductieve getal (R0) voor SARS-CoV-2 piekte tijdens de ergste pandemie op 15-20. Andes? Minder dan één. Eén besmet persoon besmet zelden ook maar één andere persoon onder normale omstandigheden.
Het schip veranderde de wiskunde.
Dus waarom is dit belangrijk buiten de oceaan?
“Inspanningen op het gebied van de volksgezondheid en sanitaire voorzieningen… kunnen een vals gevoel van veiligheid creëren.”
De plattelandsmythe
Wij beschouwen het hantavirus als een boerenprobleem. Knaagdieren op zolder. Schuren. Silo’s.
In de VS houden strikte sanitaire voorzieningen die knaagdieren uit de stadscentra. Maar die veiligheid is een illusie als je reist.
Buiten de ontwikkelde landen is de bestrijding van knaagdieren niet zo streng. Het virus wacht. Het geeft niet zoveel om geografie als wel om contact. Als een hotelkamer in Peru of een cruiseterminal in Chili een knaagdierplaag heeft, is het risico niet theoretisch. Het zit daar tussen de uitwerpselen.
Denk je dat je veilig bent in de stad? Misschien. Misschien niet.
De tekenen
Het begint als de griep.
Vermoeidheid. Spierpijn. Koorts. Duizeligheid. Misschien buikpijn. Je zou het afschrijven als voedselvergiftiging of een slechte slaapcyclus. Het verschijnt meestal 1 tot 8 weken na blootstelling. Dat venster is lang genoeg om een schip de oceaan te laten oversteken.
Dan laat het een hamer vallen.
Vier tot tien dagen nadat de symptomen beginnen, raken de longen in de problemen. Hoesten verandert in kortademigheid. Dan ademhalingsfalen. Dit is het hantavirus-longsyndroom dat zijn tanden laat zien.
Testen werkt. Maar wacht tot 72 uur nadat de symptomen zijn begonnen. Als je te vroeg test, krijg je valse negatieven.
Geen wondermiddel
Is er een vaccin? Niet echt. Niet voor degenen die ons hebben geraakt.
Hantavirussen uit de Nieuwe Wereld hebben – net als de Andes – geen goedgekeurde injectie. Onderzoeksgroepen werken eraan. Ze hebben ideeën. Maar er zit nog niets in je arm. Er bestaan vaccins uit de Oude Wereld. Ze beschermen tegen Euraziatische soorten. Ze zullen je niet helpen tegen de Andes.
De behandeling is brutaal en eenvoudig: ondersteun het lichaam terwijl het vecht. Mechanische ventilatie. Intubatie. Jij houdt ze in leven. Je laat hun immuunsysteem het werk doen. Als ze het overleven, hebben ze geluk. Zo niet, dan vaart het schip verder.
Een harde les
Deze uitbraak zou moeten steken.
Niet alleen voor de slachtoffers. Voor de industrie.
Knaagdieren en mensen gaan niet goed samen in afgesloten ruimtes. Maar we negeren de waarschuwingssignalen totdat iemand aan de beademing ligt. Artsen gaan ervan uit dat het gewoon de griep is. Het zou kunnen zijn. Misschien niet.
Ervan uitgaande dat een hoest onschadelijk is, is een gok. En soms wint het huis.
Wat gebeurt er als het schip aanmeert? Wie controleert de bagage? Wie stelt de vragen die geen gemakkelijke antwoorden hebben?
