Waarom voel ik me zo vreselijk? Als je de afgelopen vijf jaar op TikTok hebt gescrold, is deze vraag waarschijnlijk langsgekomen naast video’s van vrouwen die huilen om verbrande toast of naar partners snauwen omdat ze te hard ademen. Het antwoord waar ze allemaal omheen cirkelen is de luteale fase.
Het is niet langer slechts een medische term die in schoolboeken is weggestopt. Het is een culturele afkorting geworden. Een allesomvattend excuus voor prikkelbaarheid, een merkinstrument voor influencers en een strijdtoneel voor reproductieve politiek.
De wetenschap versus de spin
Laten we duidelijk zijn: de luteale fase is echt. Het is de periode van ongeveer 14 dagen tussen de ovulatie en de menstruatie. Gedurende deze tijd stijgt het progesteron en daalt het oestrogeen. Bij sommige vrouwen veroorzaakt deze hormonale schommelingen PMS (premenstrueel syndroom), een opgeblazen gevoel, stemmingswisselingen, hongergevoel en vermoeidheid.
Dr. Karen Tang, een gynaecoloog in Pennsylvania, merkt op dat deze biologische realiteit duidelijkheid biedt. “Uitleggen wat er gebeurt… biedt mensen een manier om te begrijpen waarom ze zich voelen zoals ze zich voelen”, zei ze. Het voorkomt dat het gevoel een mysterieuze fout in de vrouwelijke psyche is. Het is gewoon chemie.
Maar op sociale media wordt de nuance vaak aan flarden geschoten. Duizenden berichten taggen ‘#lutealphase’ met een mix van oprechte opluchting en hyperbolische memes. Eén virale sketch toont een vrouw die terugdeinst voor een onschuldige klap op de kont, terwijl ze haar man met zeep besproeit. De clou? ‘Geef de schuld aan mijn luteale.’
De humor komt hard aan omdat het resoneert. Google-zoekopdrachten naar de term zijn in vijf jaar tijd met 300% gestegen. Gerelateerde vragen als ‘trainingen in de luteale fase’ of ‘maaltijden in de luteale fase’ domineren de wellnessfeeds en beloven low-impact yoga en zoete aardappelsnacks om de woede te kalmeren.
De Maha-invloed en pronatalisme
Hier verandert de toon. Voor sommigen gaat dit niet alleen over het beheersen van de symptomen. Het gaat over ideologie.
Emily Rae Detrick, medeoprichter van de gezondheidszorgbeweging ‘Make America Healthy Again’ (Maka), heeft het concept bewapend. Op de populaire podcast Culture Apothecary met Alex Clark beschrijft Detrick de luteale fase niet alleen als een biologische gebeurtenis, maar als een spirituele test.
Als een vrouw na de eisprong niet zwanger raakt, raakt haar lichaam zogenaamd ‘van streek’, volgens de logica van Detrick. ‘Dit is het moment waarop je lichaam een potentiële baby zou uitbroeden’, zei ze tegen Clark. Geen kindje? Je bent gewoon uitgeput. Het weerspiegelt de archaïsche mythen van de ‘zwervende baarmoeder’, zij het verpakt in een moderne influencer-verpakking.
Clark, een zelfbenoemde ‘schattige slaaf’, gebruikt het gesprek om anti-anticonceptie-retoriek aan te wakkeren. Hormonale anticonceptiva stoppen de ovulatie. Daarom wissen ze de luteale fase. Voor Clark en haar soortgenoten is dit een slechte zaak. Ze willen dat vrouwen die van de pil af zijn, hun ‘natuurlijke’ cycli ervaren.
Kylah Smook, een andere maker op dit gebied, beweert dat de ovulatie een ‘essentieel teken’ is. Ze suggereert dat als een vrouw niet ovuleert omdat ze anticonceptie gebruikt, haar lichaam schreeuwt: ‘Ik voel me niet veilig om een baby te maken.’
Het is een handig verhaal voor pronatalisme. Door het gebruik van anticonceptie te pathologiseren suggereren deze beïnvloeders dat echte gezondheid gelijk staat aan vruchtbaarheid. Clark ondertitelde een foto met haar verloofde, wat impliceert dat een ‘perfect’ koppel de luteale stemmingswisselingen verdraagt omdat ze in dienst staan van de voortplanting.
Een gat in het medisch onderwijs
Dus waarom is de luteale fase nu trending? Omdat decennialang de gezondheid van vrouwen genegeerd is.
Mariah Wellman, assistent-professor aan de staat Michigan, wijst erop dat de lichamen van vrouwen ‘te weinig bestudeerd, te weinig gefinancierd en te weinig beredeneerd zijn’. Patiënten krijgen deze informatie niet van hun artsen. Ze krijgen het van vreemden met betere verlichting.
Deze kloof maakt vrouwen kwetsbaar. Neem Haley Martinez, een 29-jarige coach uit New Jersey. Nadat ze vanwege gezondheidsproblemen was gestopt met competitieve bodybuilding, keerden haar cycli terug, maar ze kwamen met intense, onverklaarbare emoties. Haar artsen hadden haar zorgen jarenlang weggewuifd.
“Het was een opluchting om een verklaring te hebben”, zei Martinez. “Maar er is ook woede omdat we dit helemaal niet hebben geleerd.”
Als vrouwen eindelijk een woordenschat hebben voor hun lijden, grijpen ze die. Ook al zijn de verklaringen te simpel.
Het gevaar van generalisatie
Niet iedereen in de welzijnswereld streeft een politieke agenda na. Voor velen gaat het om coping.
Sharon Cancio, een YouTuber uit Florida, dacht jarenlang dat ze depressief was. “Waarom voelde ik me zo uitgeput?” vroeg ze. Het leren over de luteale fase heeft haar niet op magische wijze geholpen, maar het heeft haar ervan weerhouden haar partner of haar eigen karakter de schuld te geven. “Nu ik weet dat dit iets is waar mijn lichaam daadwerkelijk doorheen gaat, kan ik me erop voorbereiden”, zei ze.
Maar deskundigen waarschuwen ervoor om de luteale fase niet als astrologie te behandelen.
Tang waarschuwt dat influencers ‘kleine kernjes van waarheid’ in absolute voorschriften veranderen. TikTok-gebruikers maken vaak grapjes dat ze elke maand ‘de lelijkste persoon ter wereld’ worden. Ze behandelen elke stemmingswisseling als een universele wet, in plaats van als individuele variatie.
“Er is veel woordenstroom en absoultes, alsof het astrologie is,” zei Tang. Je bent geen Maagd met een hormonale cyclus. Je bent een mens met een lichaam dat fluctueert.
Het commercialiseren van de crash
De welzijnsindustrie maakt snel winst met dit biologische venster. “PMS-repen”, aromatherapie-oliën en gespecialiseerde theesoorten overspoelen de markt. Wellman merkt op dat de prikkel duidelijk is: commercialiseer het probleem en verkoop vervolgens het geneesmiddel.
Ondertussen heeft het internet mannen tot het mikpunt van de grap gemaakt. Virale sketches tonen echtgenoten die door landmijnen navigeren: adem niet op haar, vraag niet naar haar dag, laat geen borden in de gootsteen staan.
Het is een karikatuur. Vrouwen worden de schurken van hun eigen lichaam, en mannen worden de lankmoedige martelaren.
‘Het is een andere manier waarop vrouwen kunnen worden afgebroken’, zei Wellman. “Ze krijgen te horen dat ze ‘gerepareerd’ kunnen worden als je dit product koopt, maar het echte probleem is dat we geen goed onderwijs en goede gezondheidszorg hebben.”
Navigeren door de ruis
De opkomst van de discussie over de luteale fase is een tweesnijdend zwaard. Aan de ene kant zorgt het voor zichtbaarheid van aandoeningen zoals PMDD (premenstruele dysfore stoornis), die 6% van de menstruerende mensen treft en ernstige zelfmoordgedachten kan omvatten. Vroegtijdige detectie, vaak aangespoord door trends op sociale media, redt levens.
Aan de andere kant bestaat het risico dat de complexe biologie wordt gereduceerd tot meme-achtige stijlfiguren en politieke gespreksonderwerpen.
Martinez, die nu grapjes maakt met haar partner als ze zich gevoelig voelt, biedt een gegrond perspectief. ‘Pas op dat je jezelf niet ontslaat’, adviseert ze. “Onze gevoelens zijn tot op zekere hoogte altijd geldig, of het nu de luteale fase of het leven betreft.”
Als je de term kent, krijg je een label. Maar het mag jou geen toestemming geven om afstand te doen van keuzevrijheid – of dat anderen jouw pijn afdoen als ‘die tijd van de maand’.
