Astronomowie korzystający z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a zaobserwowali bezprecedensowe zjawisko kosmiczne: masywną młodą gwiazdę wyrzucającą strumienie gorącego gazu w przestrzeń międzygwiazdową z prędkością 3,5 miliona kilometrów na godzinę (2,2 miliona mil na godzinę). Ten wyrzut, najszybszy w historii, obejmuje zdumiewający 32 lata świetlne – około 8 do 10 razy większy od średnicy naszego Układu Słonecznego.
Protogwiazda i jej wyrzut
Źródłem tej spektakularnej erupcji jest protogwiazda znana jako IRAS 18162-2048, zlokalizowana w odległości około 5500 lat świetlnych w obłoku molekularnym L291. Ta protogwiazda jest już 20 razy masywniejsza od naszego Słońca, co czyni ją jednym z najpotężniejszych energetycznie żłobków gwiazdowych zaobserwowanych do tej pory. Zdarzenie to jest wizualizowane przez dwie świecące obiekty, HH 80 i HH 81, które pojawiają się na zdjęciu Hubble’a w uderzającej neonowej zieleni i różu.
Jak powstają dżety gwiazdowe
Protogwiazdy nie zużywają bezpośrednio gazu; zamiast tego są zasilane przez obracający się dysk materiału zwany dyskiem akrecyjnym. Gdy gaz i pył wirują spiralnie do wewnątrz, potężne pola magnetyczne wypychają plazmę z dysku w stronę biegunów gwiazdy, wyrzucając ją w przestrzeń kosmiczną w postaci szybkich dżetów. Proces ten jest chaotyczny, jak karmienie ludzkiego dziecka, ale niezbędny do gwiezdnego rozwoju.
Wyjaśnienie obiektów Herbiga-Haro
Świetliste obszary, HH 80 i HH 81, znane są jako obiekty Herbiga-Haro (HH). Tworzą się, gdy strumienie te zderzają się z wcześniej wyrzuconym gazem, tworząc fale uderzeniowe, które podgrzewają otaczającą materię do ekstremalnych temperatur, powodując ich charakterystyczną jasną poświatę. Obiekty te nie są rzadkie, ale po raz pierwszy stwierdzono, że są one spowodowane przez masywną młodą gwiazdę. Wcześniej takie dżety potwierdzono jedynie w przypadku mniejszych, mniej energetycznych protogwiazd.
Rola Hubble’a w odkryciach
Do uchwycenia tego wydarzenia niezbędna była kamera szerokokątna 3 Hubble’a. Czułość i rozdzielczość teleskopu pozwalają astronomom badać nawet najmniejsze zmiany w tych kosmicznych strukturach. Zdjęcia HH 80 i HH 81 są dostępne od 1995 roku, ale najnowsze dane pokazują, dlaczego Hubble pozostaje kluczowym narzędziem w badaniach astronomicznych, nawet po trzydziestu latach eksploatacji.
Ta obserwacja podkreśla dynamiczne procesy powstawania gwiazd i pokazuje, jak wiele musimy się jeszcze dowiedzieć o wczesnych stadiach życia masywnych gwiazd.
Odkrycie zapewnia rzadki wgląd w brutalne, ale istotne etapy rozwoju gwiazd, zapewniając wgląd w to, jak masywne gwiazdy kształtują swoje otoczenie i szerszą galaktykę.
