Na bagnach w pobliżu Arisdorf w Szwajcarii odkryto dwie wyjątkowo dobrze zachowane złote monety celtyckie sprzed około 2300 lat. Znalezisko jest znaczące, ponieważ monety te należą do najstarszych monet celtyckich, jakie kiedykolwiek znaleziono w kraju, i oferują nowy wgląd w wczesną celtycką gospodarkę i praktyki religijne.
Kontekst historyczny: monety celtyckie i wpływy greckie
Monety – stater o masie 7,8 grama i ćwierćstaner o masie 1,86 grama – są bezpośrednimi imitacjami greckich staterów bitych za panowania Filipa II Macedońskiego, ojca Aleksandra Wielkiego. Ta imitacja podkreśla wczesną znajomość i przyjęcie greckich systemów monetarnych przez Celtów. Pod koniec IV wieku p.n.e. celtyckim najemnikom w Europie kontynentalnej często płacono greckimi monetami, które następnie stanowiły podstawę ich własnych monet z III wieku p.n.e.
Awers obu monet przedstawia profil greckiego boga Apolla, a rewers dwuramienny rydwan. Warto zauważyć, że mniejsza moneta ma unikalną celtycką modyfikację: triskel – symbolikę potrójnej spirali – pod rydwanem. Ten element projektu pokazuje wczesną integrację lokalnych motywów artystycznych z przyjętymi formami monetarnymi.
Odkrycie i późniejsze badania
Odkrycie jest następstwem poprzednich wykopalisk prowadzonych w latach 2022–2023, podczas których na tym samym bagnie Bärenfels znaleziono 34 srebrne monety celtyckie. Wiosną 2025 r. archeolodzy-wolontariusze Wolfgang Niederberger i Daniel Mona ponownie odwiedzili to stanowisko, co doprowadziło do odkrycia tych dwóch złotych monet. Wyjątkowa geologia torfowiska – wypełnione wodą zapadliska tworzące bagniste środowisko – prawdopodobnie odegrała rolę w zachowaniu monet przez tysiące lat.
Znaczenie religijne: ofiary składane starożytnym bogom?
Eksperci uważają, że ze względu na ich wartość monety te nie były przeznaczone do codziennego użytku. Prawdopodobnie wykorzystywano je do transakcji o dużej wartości, takich jak prezenty dyplomatyczne, płatności polityczne, a nawet posagi. Jednak lokalizacja monet sugeruje głębszy cel : Celtyckie święte miejsca często obejmowały bagna i tereny podmokłe, które uważano za święte miejsca poświęcone ich bóstwom.
Archeolodzy spekulują, że monety zostały celowo złożone jako ofiary, co jest powszechną praktyką w celtyckich rytuałach religijnych. Bagna Bärenfels byłyby postrzegane jako przestrzeń graniczna łącząca świat śmiertelników z boskością, co czyni je odpowiednim miejscem do oddawania czci bogom. To odkrycie potwierdza szersze zrozumienie, że wczesna gospodarka celtycka splatała się z wymianą rytualną i symboliczną, a nie tylko funkcją czysto handlową.
Obie złote monety będą wystawiane obok wcześniej odkrytych srebrnych monet w Bazylei od marca 2026 r., dając społeczeństwu rzadki wgląd w świat monetarny i religijny starożytnych Celtów.
