Nowa analiza próbek Księżyca z chińskiej misji Chang’e-6 dostarcza przekonujących dowodów na to, że uderzająco różne półkule Księżyca są wynikiem ogromnego, starożytnego uderzenia. Przez dziesięciolecia naukowcy obserwowali zagadkową asymetrię pomiędzy bliższą i dalszą stroną naturalnego satelity Ziemi: bliższa, zwrócona ku Ziemi strona jest zdominowana przez ciemne bazaltowe równiny, podczas gdy druga strona jest jaśniejsza i pokryta gęstymi kraterami. Obecnie analiza izotopowa pyłu księżycowego zebranego z basenu polarnego południowego w Aitken wskazuje, że kataklizmiczne uderzenie zmieniło wewnętrzną strukturę Księżyca.
Zagadka Księżyca: Dlaczego dwie strony?
Różnica między obiema stronami jest znana od 1959 roku, kiedy radzieckie sondy po raz pierwszy wykonały zdjęcia drugiej strony. Kluczowa różnica polega nie tylko na cechach powierzchni, ale także na leżącym u jej podstaw składzie. Wydaje się, że płaszcz po stronie dalszej zawiera większą ilość cięższych izotopów żelaza i potasu, podczas gdy bliższa strona zawiera lżejsze izotopy. Nie można tego wytłumaczyć samym wulkanizmem.
Wiodąca hipoteza zawsze skupiała się wokół Bieguna Południowego – Basenu Aitken, jednego z największych znanych kraterów uderzeniowych w Układzie Słonecznym, zajmującego prawie jedną czwartą powierzchni Księżyca. Jednak bez próbek fizycznych z odległej strony potwierdzenie tego połączenia pozostało niemożliwe.
Misja Chang’e 6: Przełom
Misja Chang’e 6 to zmieniła. Po raz pierwszy naukowcy uzyskali prawdziwy pył księżycowy z odległej strony. Analizując ten materiał, badacze pod kierownictwem planetologa Heng-Qi Tiana odkryli wyraźną różnicę izotopową pomiędzy próbkami po stronie dalekiej i bliższej (zebranymi podczas chińskich misji Apollo i Chang’e 5).
Próbki po drugiej stronie wykazują wyższy poziom ciężkich izotopów. Zespół doszedł do wniosku, że uderzenie w Basenie Polaru Południowego – Aitken wyparowało materię z płaszcza Księżyca, uwalniając w przestrzeń kosmiczną lżejsze izotopy. Pozostawiłoby to w głębinach koncentrację cięższych izotopów.
Konsekwencje ewolucji Księżyca
Nie mówimy tylko o jednym wielkim kraterze. Wyniki sugerują, że duże uderzenia mogą zasadniczo zmienić wewnętrzne struktury planet, zmieniając ich skład chemiczny w sposób utrzymujący się przez miliardy lat. Ciepło uwolnione w wyniku uderzenia prawdopodobnie doprowadziło do głębokiej konwekcji w płaszczu, co doprowadziło do dalszego mieszania i rozprowadzania różnic izotopowych.
„To odkrycie sugeruje również, że oddziaływania na dużą skalę są kluczowymi czynnikami kształtującymi skład płaszcza i skorupy”.
Aby potwierdzić pełny zakres tych zmian, konieczne będzie dalsze pobieranie próbek z innych regionów odległej strony. Jednak nowe dowody zdecydowanie sugerują, że długoterminowe blizny Księżyca sięgają znacznie głębiej niż cechy powierzchni, trwale zmieniając jego skład chemiczny. Asymetria Księżyca to nie tylko cecha geologiczna, ale bezpośredni wynik kosmicznej przemocy.
