Nieuw genetisch bewijs laat zien dat mensen duizenden jaren vóór de komst van de landbouw honden gedomesticeerd hadden, waardoor ons begrip van de vroege mens-dierrelaties opnieuw vorm kreeg.
Het begin van het gezelschap van honden
Duizenden jaren lang werd het verhaal van de domesticatie vaak verteld in termen van landbouw: toen mensen zich eenmaal vestigden en land begonnen te cultiveren, werden dieren erbij betrokken. Recent onderzoek gepubliceerd in Nature betwist dit verhaal echter. Wetenschappers hebben definitief bevestigd dat honden al 15.800 jaar geleden in jager-verzamelaarsgemeenschappen voorkwamen – duizenden jaren vóór de wijdverbreide adoptie van de landbouw.
Deze bevinding is gebaseerd op DNA-analyse van oude hondenspecimens die zijn teruggevonden op vijf archeologische vindplaatsen in Europa en West-Azië, waaronder locaties in Groot-Brittannië en Turkije. De studie markeert de oudste genetische bevestiging van honden tot nu toe en verlegt eerdere schattingen met bijna 5000 jaar.
Een gedeelde afkomst tussen culturen
Wat vooral opvalt is de genetische homogeniteit van deze vroege honden. Ondanks dat ze werden aangetroffen in associatie met verschillende jager-verzamelaarspopulaties – groepen die geografisch en cultureel gescheiden waren – vertoonden de honden zelf een veel grotere mate van genetische gelijkenis.
‘De mensen zijn zo verschillend, maar de honden zijn grotendeels hetzelfde’, legt Greger Larson uit, paleogeneticus aan de Universiteit van Oxford. Dit suggereert dat vroege menselijke samenlevingen actief honden uitwisselden of van elkaar kochten. De dieren dienden waarschijnlijk als jachthulpmiddel, metgezellen of zelfs als waarschuwingssysteem voor roofdieren.
Waarom dit belangrijk is
De ontdekking verschuift ons begrip van domesticatie van een bijproduct van het vaste leven naar een fundamenteel aspect van het bestaan van mobiele jager-verzamelaars. Het suggereert dat de band tussen mensen en honden niet als gevolg van de landbouw is ontstaan, maar vóór de landbouw, mogelijk al 20.000 jaar geleden.
De gevolgen zijn aanzienlijk. Honden hebben mogelijk een cruciale rol gespeeld in het overleven van de mens tijdens het late Pleistoceen, door te helpen bij de jacht, voor warmte te zorgen en zelfs samen met mensen op zoek te gaan naar voedsel. Hun aanwezigheid had de vroege mens een voorsprong kunnen geven in een barre omgeving, wat had kunnen bijdragen aan het vermogen van onze soort om te gedijen en uiteindelijk de landbouw te ontwikkelen. De vraag is nu: hoe heeft deze vroege relatie de ontwikkeling van menselijke samenlevingen beïnvloed?
Concluderend stelt dit onderzoek vast dat de domesticatie van honden een vroeg, bepalend moment in de geschiedenis van de mensheid was – een moment dat plaatsvond lang vóór de opkomst van de landbouw en waarschijnlijk een rol speelde bij het vormgeven van het succes van onze voorouders.
