Veranderingen in de spreeksnelheid, in plaats van simpele woordvindingsproblemen, zouden een betrouwbaardere vroege indicator kunnen zijn van cognitieve achteruitgang, inclusief het begin van de ziekte van Alzheimer. Uit nieuw onderzoek blijkt dat hoe iemand spreekt (het tempo en de spreekvaardigheid) waardevolle inzichten biedt in de gezondheid van de hersenen, lang voordat traditionele geheugentests problemen aan het licht brengen.
De verschuiving van ‘wat’ naar ‘hoe’
Jarenlang hebben artsen vertrouwd op tests voor geheugenverlies en problemen met het ophalen van woorden om te screenen op cognitieve achteruitgang. Maar een onderzoek uit 2023 onder leiding van onderzoekers van de Universiteit van Toronto suggereert dat deze aanpak mogelijk onvolledig is. Het tempo van de dagelijkse spraak kan veranderingen in de hersenen eerder aan het licht brengen dan enige moeite met het benoemen van objecten of het herinneren van feiten.
“Onze resultaten geven aan dat veranderingen in de algemene spreeksnelheid veranderingen in de hersenen kunnen weerspiegelen”, legt cognitief neurowetenschapper Jed Meltzer uit. “Dit betekent dat het monitoren van de spraaksnelheid onderdeel moet worden van routinematige cognitieve beoordelingen.”
Hoe het onderzoek werkt
Onderzoekers testten 125 volwassenen in de leeftijd van 18 tot 90 jaar met behulp van een tweedelig experiment. Eerst vroegen ze de deelnemers om scènes in detail te beschrijven. Vervolgens lieten ze hen afbeeldingen zien terwijl ze audiosignalen afspeelden die bedoeld waren om hun woordherinnering te bevestigen of op subtiele wijze te misleiden. Laat bijvoorbeeld een bezem zien naast het woord ‘bruidegom’ (rijmend signaal) of ‘dweil’ (gerelateerd maar verkeerd).
De belangrijkste bevinding: Snellere natuurlijke spraak correleerde met snellere reacties in de tweede taak. Dit komt overeen met de ‘verwerkingssnelheidstheorie’, die stelt dat een algemene cognitieve vertraging, en niet alleen een achteruitgang van het geheugen, centraal staat bij aandoeningen als de ziekte van Alzheimer.
Dieper verband tussen spraak en hersenpathologie
De verbinding gaat verder dan de verwerkingssnelheid. Recente onderzoeken tonen correlaties aan tussen spraakpatronen en specifieke hersenmarkers van de ziekte van Alzheimer:
- Amyloïde plaques: Personen met meer amyloïdeopbouw (een kenmerk van de ziekte van Alzheimer) hebben 1,2 keer meer kans op spraakgerelateerde problemen.
- Tau Tangles: Onderzoekers van Stanford University vonden langzamere spraaksnelheden en langere pauzes bij 237 cognitief gezonde volwassenen met hogere niveaus van tau-tangles (een andere belangrijke marker voor de ziekte van Alzheimer). Cruciaal is dat deze personen niet slechter presteerden op traditionele geheugenherinneringstests.
“Dit suggereert dat spraakveranderingen de ontwikkeling van de pathologie van de ziekte van Alzheimer weerspiegelen, zelfs als er geen duidelijke cognitieve stoornissen zijn”, concludeerden de oorspronkelijke auteurs van het onderzoek.
De opkomst van AI in spraakanalyse
De vooruitgang op het gebied van kunstmatige intelligentie versnelt dit veld. Sommige algoritmen kunnen nu een diagnose van de ziekte van Alzheimer voorspellen met een nauwkeurigheid van 78,5%, uitsluitend gebaseerd op spraakpatronen. Deze precisie onderstreept het potentieel voor vroege detectie en interventie.
Wat dit betekent voor de toekomst
De opkomende wetenschap van spraakgebaseerde cognitieve beoordeling is veelbelovend, maar bevindt zich nog in een vroeg stadium. Er zijn grotere langetermijnstudies nodig om te bevestigen of langzamere spraakpatronen de latere ontwikkeling van dementie betrouwbaar voorspellen.
Het bewijs groeit echter dat subtiele veranderingen in onze spraak – de snelheid, de pauzes, de vloeiendheid – cognitieve achteruitgang kunnen onthullen voordat de symptomen duidelijk worden. Dit zou deuren kunnen openen naar nieuwe diagnostische hulpmiddelen en interventies om mensen te helpen de hersengezondheid te ondersteunen naarmate ze ouder worden.
