Astronomen hebben het sterkste bewijs tot nu toe gevonden voor het bestaan van een begeleidende ster die rond Betelgeuze draait, de rode superreus die de schouder van Orion markeert. De ontdekking is niet alleen gebaseerd op directe beeldvorming, maar op een duidelijk ‘zog’ dat de kleinere ster in de enorme atmosfeer van Betelgeuze vertrekt, net zoals een boot die water achter zich laat kolken.
Het mysterie van de cycli van Betelgeuze
Eeuwenlang heeft Betelgeuze periodieke schommelingen in helderheid vertoond. Astronomen hebben twee primaire cycli waargenomen: een kortere (ongeveer 400 dagen), veroorzaakt door de natuurlijke pulsaties van de ster, en een langere, onverklaarde cyclus van ongeveer 2.100 dagen.
De lange cyclus is al tientallen jaren een puzzel. Eerdere pogingen om een begeleidende ster te bevestigen waren suggestief maar niet overtuigend.
In 2024 stelden onderzoekers voor dat deze langere cyclus werd aangedreven door een metgezel die ongeveer zo groot was als onze zon. In 2025 ontstond er een vaag beeld van de vermoedelijke metgezel, maar de scepsis bleef bestaan.
Wake bevestigt het bestaan van Companion
Astrofysicus Andrea Dupree en haar team gebruikten acht jaar aan gegevens van de Hubble-ruimtetelescoop en observatoria op de grond om te zoeken naar direct bewijs van de invloed van de metgezel op de atmosfeer van Betelgeuze. De metgezel draait extreem dichtbij, op ongeveer vier keer de afstand tussen de aarde en de zon, ruim binnen de uitgestrekte buitenste lagen van Betelgeuze.
Deze nabijheid suggereert dat de kleinere ster een pad door het omringende gas zou banen. Het team van Dupree ontdekte dat specifieke golflengten van licht helderder worden als de metgezel voor Betelgeuze passeert, en vervolgens zwakker worden als hij achter hem aan beweegt – in overeenstemming met een zich uitbreidend gasspoor, oftewel ontwaken.
Implicaties voor stellaire evolutie
De bevestiging van de metgezel van Betelgeuze is veelbetekenend. Het suggereert dat binaire systemen mogelijk vaker voorkomen bij rode superreuzen dan eerder werd gedacht. Sterrenkundige astrofysicus Anna O’Grady van de Carnegie Mellon Universiteit noemde de bevindingen van Dupree ‘zeer overtuigend’.
Betelgeuze overschaduwt momenteel de metgezel, maar astronomen zijn van plan hem opnieuw te observeren wanneer hij in 2027 weer verschijnt. Dupree is ook van plan andere superreuzen met vergelijkbaar periodiek gedrag te bestuderen om te zien of ook zij onzichtbare metgezellen herbergen. De ontdekking van deze stellaire metgezellen zou ons begrip van hoe massieve sterren evolueren opnieuw kunnen vormgeven.
