Twee opmerkelijk goed bewaarde Keltische gouden munten, die ongeveer 2300 jaar oud zijn, zijn ontdekt in een moeras nabij Arisdorf, Zwitserland. De vondst is belangrijk omdat deze munten tot de oudste Keltische munten behoren die ooit in het land zijn gevonden, en nieuw inzicht bieden in de vroege Keltische economieën en religieuze praktijken.
Historische context: Keltische munten en Griekse invloed
De munten – een stater van 7,8 gram en een kwart-stater van 1,86 gram – zijn directe imitaties van Griekse staters die zijn geslagen tijdens het bewind van Filips II van Macedonië, de vader van Alexander de Grote. Deze imitatie benadrukt de vroege Keltische blootstelling aan en adoptie van Griekse monetaire systemen. Tijdens de late vierde eeuw voor Christus werden Keltische huurlingen op het vasteland van Europa vaak betaald in Griekse munten, die vanaf de derde eeuw voor Christus de basis werden voor hun eigen munten.
Op de voorzijde van beide munten staat het profiel van Apollo, de Griekse god, terwijl op de achterkant een strijdwagen met twee paarden is afgebeeld. Opmerkelijk is dat de kleinere munt een unieke Keltische wijziging draagt: een triskele (een drievoudig spiraalvormig symbool) onder de strijdwagen. Dit ontwerpelement demonstreert een vroege integratie van inheemse artistieke motieven in aangenomen monetaire vormen.
De ontdekkings- en vervolgonderzoeken
De ontdekking vond plaats nadat eerdere opgravingen tussen 2022 en 2023 34 zilveren Keltische munten hadden opgeleverd in hetzelfde moeras, de Bärenfels. In het voorjaar van 2025 bezochten vrijwillige archeologen Wolfgang Niederberger en Daniel Mona de locatie opnieuw, wat leidde tot de opgraving van deze twee goudstukken. De unieke geologische samenstelling van het moeras – met water gevulde sinkholes die een waterrijke omgeving creëerden – heeft waarschijnlijk een rol gespeeld bij het behoud van de munten gedurende millennia.
Religieuze betekenis: offers aan oude goden?
Experts zijn van mening dat deze munten gezien hun waarde niet bedoeld waren voor dagelijks gebruik. Ze werden waarschijnlijk gebruikt voor transacties met een hoge waarde, zoals diplomatieke geschenken, politieke betalingen of zelfs bruidsschatten. De locatie van de munten suggereert echter een dieper doel : Keltische heilige plaatsen omvatten vaak moerassen en moerassen, die beschouwd worden als heilige grond gewijd aan hun goden.
Archeologen theoretiseren dat de munten opzettelijk als offer werden gedeponeerd, een gangbare praktijk bij Keltische religieuze rituelen. Het Bärenfels-moeras zou zijn gezien als een liminale ruimte die het sterfelijke rijk met het goddelijke verbond, waardoor het een passende plek was om de goden te eren. Deze ontdekking ondersteunt het bredere inzicht dat de vroege Keltische economieën verweven waren met rituele en symbolische uitwisseling, in plaats van een puur commerciële functie.
Beide gouden munten zullen vanaf maart 2026 naast de eerder gevonden zilveren munten in Bazel worden tentoongesteld, waardoor het publiek een zeldzaam kijkje krijgt in de monetaire en religieuze wereld van de oude Kelten.
