Nieuwe wetenschappelijke bevindingen suggereren dat de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC) – een essentieel systeem van oceaanstromingen – veel dichter bij een totale ineenstorting staat dan eerder werd geschat. Door complexe klimaatmodellen op één lijn te brengen met oceaanobservaties uit de echte wereld, hebben onderzoekers ontdekt dat de meest ‘pessimistische’ projecties feitelijk de meest nauwkeurige zijn, wat wijst op een dreigende klimaatcatastrofe.
De werking van een mondiale warmtemotor
Het AMOC fungeert als een enorme transportband voor de planeet. Het transporteert warm, door de zon verwarmd tropisch water noordwaarts richting Europa en het Noordpoolgebied. Naarmate dit water het noorden bereikt, koelt het af, wordt dichter en zinkt, waardoor een diepe retourstroom ontstaat die de hele cyclus aandrijft.
Dit proces wordt momenteel verstoord door de opwarming van de aarde. Naarmate de temperaturen in het Noordpoolgebied stijgen, koelt de oceaan langzamer af. Bovendien voegen de toegenomen regenval en het smeltende ijs zoet water aan het oppervlak toe, waardoor het zoutgehalte afneemt. Omdat zoet water een lagere dichtheid heeft dan zout water, zinkt het niet effectief, waardoor een gevaarlijke feedbacklus ontstaat die het hele circulatiesysteem verder vertraagt.
Waarom de nieuwe bevindingen ertoe doen
Klimaatwetenschappers worstelen al jaren met een breed scala aan projecties. Sommige modellen suggereerden dat het AMOC tot 2100 stabiel zou blijven, terwijl andere een enorme vertraging van 65% voorspelden, zelfs als de wereld een netto-nul-koolstofuitstoot zou bereiken.
Deze nieuwe studie, gepubliceerd in Science Advances, heeft deze onzekerheid aanzienlijk verminderd door te identificeren welke modellen daadwerkelijk de werkelijkheid weerspiegelen. Door een methode genaamd ridge regressie te gebruiken om modellen te vergelijken met praktijkgegevens over het zoutgehalte, ontdekten onderzoekers:
- Een verwachte vertraging van 42% tot 58% tegen het jaar 2100.
*Een grote kans op totale ineenstorting na zo’n aanzienlijke vertraging. - Een verschuiving in risico: Wat ooit werd beschouwd als een gebeurtenis met een lage waarschijnlijkheid (ongeveer 5%) heeft nu een kans van meer dan 50% om zich voor te doen.
“Dit is een belangrijk en zeer zorgwekkend resultaat”, zegt prof. Stefan Rahmstorf van het Potsdam Institute for Climate Impact Research. “Het laat zien dat de ‘pessimistische’ modellen… helaas de realistische zijn.”
De mogelijke gevolgen van een ineenstorting
Een ineenstorting van het AMOC zou niet alleen een verandering in de oceaanpatronen betekenen; het zou een fundamentele verschuiving in het klimaat op aarde teweegbrengen, vergelijkbaar met de meest dramatische verschuivingen die we de afgelopen 100.000 jaar hebben gezien. De mogelijke gevolgen zijn onder meer:
- Extreem weer in Europa: West-Europa zou te maken kunnen krijgen met veel strengere, koudere winters en ernstige droogtes in de zomer.
- Verstoorde voedselzekerheid : De tropische regenbuien, waarvan miljoenen mensen afhankelijk zijn voor de landbouw, kunnen aanzienlijk verschuiven.
- Stijgende zeespiegel: Een shutdown zou een extra 50-100 cm kunnen toevoegen aan de zeespiegelstijging die de Atlantische kusten nu al bedreigt.
- Mondiale instabiliteit: De plotselinge verandering in weerpatronen en de levensvatbaarheid van de landbouw zou diepgaande sociaal-economische gevolgen hebben voor Afrika, Europa en Amerika.
Conclusie
Uit het onderzoek blijkt dat het AMOC een kritisch omslagpunt nadert dat al halverwege deze eeuw zou kunnen worden bereikt. Als het circulatiesysteem faalt, zou de resulterende verschuiving in de mondiale weerpatronen een van de meest significante en ontwrichtende veranderingen in het milieu in de menselijke geschiedenis vertegenwoordigen.
