Eeuwenlang heeft het idee van een perfecte match – een soulmate die voor jou bestemd is – de menselijke verbeelding geboeid. Van Plato’s mythe van gespleten wezens die verlangen naar hereniging tot de sprookjesromances van Hollywood, het idee blijft bestaan dat ergens daarbuiten ‘The One’ wacht. Maar wat zegt de wetenschap over dit eeuwenoude geloof? Het antwoord is, zo blijkt, complex.
De historische wortels van het romantische idealisme
Het moderne concept van romantische liefde, en vooral het idee van levenslange monogamie, is verrassend recent. Zoals professor Viren Swami van de Anglia Ruskin Universiteit uitlegt, kwam het voort uit de middeleeuwse Europese verhalen over ridderlijkheid en hoofse liefde. Voordien was liefde vaak vloeibaar en niet-exclusief. De verschuiving naar het zoeken naar één levenslange partner viel samen met de industrialisatie, die gemeenschappen ontwortelde en individuen het gevoel gaf vervreemd te zijn, op zoek naar iemand die hen ‘redde’ van de onzekerheden van het moderne leven. Deze transitie transformeerde liefde van een flexibele ervaring in een zoektocht waarbij veel op het spel stond.
De illusie van moeiteloze verbinding
Velen geloven dat het vinden van een zielsverwant moeiteloos moet aanvoelen, een lot dat zich zonder strijd ontvouwt. Uit onderzoek van psychologen als C. Raymond Knee aan de Universiteit van Houston blijkt echter dat deze overtuiging schadelijk kan zijn. Mensen die vasthouden aan ‘bestemmingsovertuigingen’ twijfelen eerder aan hun inzet tijdens conflicten, terwijl mensen met een ‘groeimindset’ – die relaties zien als iets dat actief moet worden gecultiveerd – de neiging hebben om zelfs ondanks ontberingen meer betrokken te blijven.
Jason Carroll, hoogleraar aan de Brigham Young University, formuleert dit onderscheid scherp: een zielsverwant wordt gevonden, terwijl ‘The One’ wordt gecreëerd door jaren van aanpassing, verontschuldiging en doorzettingsvermogen. De meest vervullende relaties gaan niet over filmische vonken; het gaat erom dat je uit de eerste hand getuige bent van elkaars sterke en zwakke punten.
Traumabanden en ongezonde aantrekkingskracht
De zoektocht naar ‘The One’ kan mensen ook in destructieve patronen leiden. Liefdescoach Vicki Pavitt merkt op dat intense chemie soms een teken kan zijn van onopgelost trauma, en niet van compatibiliteit. Inconsistente of emotioneel manipulatieve partners kunnen angst veroorzaken, waardoor een magnetische aantrekkingskracht ontstaat die aanvoelt als het lot, maar in werkelijkheid een heropvoering van een ongezonde dynamiek is. Onderzoek door Donald Dutton en Susan Painter van de Universiteit van British Columbia bevestigt dit. Ze constateren dat mensen zich vaak aangetrokken voelen tot gewelddadige partners die afwisselen tussen charme en wreedheid – een patroon dat een krachtige traumaband creëert.
Biologie, algoritmen en de vele ‘enen’
Zelfs de biologie daagt de mythe van de zielsverwant uit. Hormonale schommelingen en het gebruik van anticonceptiva kunnen de aantrekkingskracht op subtiele wijze veranderen, wat erop wijst dat de chemie niet vaststaat, maar in de loop van de tijd kan veranderen. Bovendien laten wiskundige modellen, zoals die ontwikkeld door econoom Greg Leo van de Vanderbilt Universiteit, zien dat de meeste mensen meerdere potentiële ‘Enen’ hebben – en niet slechts één enkele, vooraf bepaalde match. Zijn algoritmen simuleren datingpools en ontdekken dat veel individuen verschillende levensvatbare partners hebben die samen even gelukkig kunnen zijn.
De kracht van alledaagse handelingen
Het onderzoek van socioloog Jacqui Gabb onderstreept het belang van kleine, consistente gebaren bij het opbouwen van blijvende liefde. Uit haar onderzoek onder 5000 mensen bleek dat wat echtparen zich gewaardeerd laat voelen, niet de grootse romantische vertoningen zijn, maar ‘alledaagse attente handelingen’, zoals thee zetten in bed of wilde bloemen plukken. Deze alledaagse maar betekenisvolle gebaren wegen ruimschoots op tegen extravagante cadeaus of uitgebreide dates.
De realiteit van langdurige liefde
De wetenschap van zielsverwanten suggereert dat de meest duurzame relaties niet worden gevonden; ze zijn gebouwd. Ze vereisen inspanning, compromissen en de bereidheid om samen uitdagingen aan te gaan. Het idee van een perfecte match is een geruststellende illusie, maar echte liefde gedijt in de rommeligheid van het leven, in de gedeelde strijd en kleine vriendelijkheden die twee mensen in de loop van de tijd met elkaar verbinden.
Uiteindelijk is het geloven in ‘The One’ niet noodzakelijkerwijs schadelijk, zolang het het harde werk van het creëren van een duurzame band niet in de weg staat. Het meest ‘soulvolle’ deel van een lange relatie is niet een sprookjesachtige vonk, maar de bereidheid om te komen opdagen, met gebreken en zo, en samen iets betekenisvols op te bouwen.
