De wereld betreedt een nieuw tijdperk van concurrentie op het gebied van hulpbronnen, terwijl landen racen om de toegang tot kritieke mineralen veilig te stellen – de essentiële ingrediënten voor moderne technologie, schone energie en nationale veiligheid. Van smartphones tot elektrische voertuigen: deze materialen vormen de basis van bijna elk aspect van de economieën van de 21e eeuw, waardoor controle over hun toeleveringsketens een geopolitieke topprioriteit wordt.
Wat zijn kritische mineralen?
Kritieke mineralen zijn niet zeldzaam in de aardkorst, maar ze zijn van strategisch belang omdat hun aanbod geconcentreerd is in een paar landen, moeilijk te winnen is, of essentieel is voor belangrijke industrieën. De exacte definitie verschilt per land; Koper wordt bijvoorbeeld door de VS als cruciaal beschouwd, maar niet door Groot-Brittannië, dat zich richt op materialen als aluminium, kobalt en helium.
Belangrijke mineralen die de vraag stimuleren zijn onder meer:
- Lithium: Essentieel voor energieopslag in batterijen.
- Kobalt: Gebruikt in krachtige batterijen en windturbines.
- Grafiet: Essentieel voor brandstofcellen, batterijen en zelfs kernenergie.
- Rare Earth Elements (REEs): Een groep van 17 elementen (plus scandium en yttrium) die cruciaal zijn voor microchips, magneten in elektrische voertuigen en geavanceerde verdedigingssystemen.
Ondanks de naam zijn REE’s geologisch gezien niet bijzonder schaars. Neodymium komt bijvoorbeeld net zo vaak voor als koper in de aardkorst. Het probleem is niet schaarste; het is bezig met verwerken.
Waarom domineert China?
De mondiale strijd om cruciale mineralen brengt een fundamenteel onevenwicht aan het licht: China domineert de verwerking. Terwijl veel landen grondstoffen winnen, beheerst China de complexe en vaak milieuschadelijke raffinageprocessen die nodig zijn om ze bruikbaar te maken.
- 72% van de lithiumraffinage vindt plaats in China, ondanks dat het merendeel van het ruwe lithium uit Australië en Chili komt.
- 90% van het kobalt dat in de Democratische Republiek Congo wordt gewonnen wordt voor verwerking naar China gestuurd.
- Meer dan 95% van de verwerking van zeldzame aardmetalen vindt plaats in China.
Deze dominantie is niet toevallig. Zoals Bob Ward van het LSE Grantham Research Institute opmerkt, heeft China tien jaar geleden strategisch geïnvesteerd in verwerkingscapaciteit, anticiperend op de sterke stijging van de vraag naar groene energie en AI.
Lagere milieunormen hebben China ook in staat gesteld de kosten laag te houden, maar tegen een aanzienlijke ecologische prijs. Recent onderzoek heeft vijvers met giftig afval, ontbossing en bodemerosie bij zeldzame aardmijnen in Noord-China blootgelegd.
De geopolitieke inzet
De afhankelijkheid van Chinese verwerking zorgt voor kwetsbaarheden. Een rapport van de Amerikaanse regering waarschuwde dat een verstoorde aanvoer de defensieproductie en geavanceerde productie zou kunnen verlammen. De Europese Centrale Bank heeft deze afhankelijkheden ook als een risico aangemerkt.
President Trump heeft beloofd deze trend te keren door een cruciale mineralenovereenkomst met Australië te ondertekenen, met als doel binnen een jaar zelfvoorzienend te zijn. Het opbouwen van binnenlandse verwerkingscapaciteit zal echter tijd en aanzienlijke investeringen vergen.
Het huidige traject suggereert dat koper en lithium tegen 2030 te maken kunnen krijgen met aanbodtekorten als de huidige mijnbouwprojecten niet snel genoeg opschalen.
Deze situatie roept kritische vragen op: zullen landen hun toeleveringsketens diversifiëren, of zal China zijn wurggreep op essentiële materialen handhaven? Het antwoord zal de toekomst van de mondiale machtsdynamiek en de transitie naar een duurzame economie vormgeven.
